برهان الدين محقق ترمدى
137
معارف ( مجموعه مواعظ و كلمات سيد برهان الدين محقق ترمدى ) ( فارسى )
و اين قطعه را مؤلف مجمع الفصحاء به رشيدى سمرقندى نسبت مىدهد مجمع الفصحاء در ذيل : ارشدى سمرقندى . ( 101 ) - ، س 15 ، خادم : در اين مورد بمعنى خصى و آخته ( اخته ) است و بدين معنى در قرن سوم هجرى نيز در عربى مستعمل بوده است چنان كه در قصّهيى منقول از ابى العيناء محمد بن قاسم ( 283 - 191 ) بمعنى مذكور به كار رفته و آن قصّه اينست : و قيل له لم اتّخذت خادمين اسودين قال امّا اسودان فلئلّا اتّهم بهما و امّا خادمان فلئلّا يتّهما بي . ارشاد الاريب ، طبع مصر ، ج 18 ، ص 298 . ( 102 ) ص 43 ، س 7 ، ارنا الاشياء كما هى : بعضى آن را حديث شمردهاند . احاديث مثنوى ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 45 ( 103 ) - ، س 15 ، الفرقة عذاب : حديث نبوى است و اصلش چنين است : الجماعة رحمة و الفرقة عذاب . احاديث مثنوى ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 31 . ( 104 ) ص 44 ، س 10 ، همچنانك كرم پيله را : اشاره است برسم معمول در برآوردن و برون آوردن كرم ابريشم از تخم خود و اكنون متداولست كه بجاى نيفهء شلوار در زيربغل و به حرارت بدن آن را برون مىآورند . ( 105 ) - ، س 15 ، بر طريق استفهام بطريق انكار : گفتهء مصنّف مقتبس است از سخن ابن عطاء ( احمد ) و آن اينست : قال ابن عطاء لمّا اراد اللّه تعالى كشف ضرّ نبيّه ايّوب عليه السّلام احبّ ان يكون فيه حركة